حسين قرچانلو
379
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
كيلومتر است . مراكش همچنين نام كشورى است در شمال غربى افريقا كه نام رسمى آن « المملكة المغربيه » « 1 » يا به اختصار ، « المغرب » و به زبان فرانسه ماروك « 2 » خوانده مىشود . « 3 » اقليم مراكش در زمستان و بهار ، خشك و معتدل ، اما در تابستان بسيار گرم است . شهر به دو بخش تقسيم مىشود : 1 ) مدينه يا شهر قديم مورها ، 2 ) كوى جديد در غرب شهر قديم كه ساختمان آن از فرانسويهاست . فعاليتهاى صنعتى شهر مراكش صرفنظر از كارهاى دستى آن ، اندك است . شهر از مراكز جهانگردى و نيز ورزشهاى زمستانى است . در 454 ق / 1062 م شهر مراكش را يوسف بن تاشفين ( امير مرابطين ) پىافكند . نخست در آنجا چادرها برپا كرد و سپس مسجدى در آنجا ساخت و قلعهاى كوچك براى اندوختن اموال و اسلحهاش بنا كرد . « 4 » در 463 ق / 1070 - 1071 م آغاز به بناى مراكش كرد كه در آنجا كاخ سنگىاى بود . و مردم را براى بناى خانههاى بدون ديوار به كمك گرفت . « 5 » ابن اثير در ذيل وقايع سال 448 ق / 1056 م مىنويسد : در محل شهر مراكش ، زمين پست و هموارى بود . در آن آبادانى نبود . مانند قيروان در افريقيه در ميان بلاد مغرب قرار داشت . سرزمين مراكش در پايين كوههاى مصامده كه از قدرتمندترين مردم اين منطقه بودند قرار داشت . پس در آنجا بنيان شهر مراكش گذاشته شد . « 6 » ابن خلدون مىنويسد : يوسف بن تاشفين مراكش را لشكرگاه خود كرد تا بتواند جلو قبايل مصموده را كه به هنگام تابستان به كوه درن مىرفتند ، بگيرد و پس از يوسف پسرش در 526 ق / 1131 - 1132 م بناى شهر مراكش و باروهايش را كامل كرد . « 7 » ادريسى در نيمهء قرن ششم هجرى در وصف مراكش مىنويسد : در دوازده ميلى شمال اغمات شهرى است از بناهاى يوسف بن تاشفين كه در آغاز سال 470 ق / 1077 - 1078 م بعد از
--> ( 1 ) . Mamlekato'l - Maqrebiyya ( 2 ) . Marok ( 3 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 2 ، ( بخش دوم ) ، ص 2733 - 2734 . ( 4 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 5 ، ص 190 . ( 5 ) . البيان المغرب ؛ ج 4 ، ص 19 - 22 . ( 6 ) . الكامل ؛ ج 9 ، ص 622 . ( 7 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 5 ، ص 190 و البيان المغرب ؛ ج 4 ، ص 73 .